Herbata - JiP Dekoracje i Fotografia

Idź do spisu treści

Menu główne:

Kawa czy Herbata?
HERBATA :
Herbata to zimozielone rośliny (krzewy i drzewa) z rodzaju Camellia, występujące w dwóch gatunkach pochodzących od dzikich form występujących w Azji Południowo-Wschodniej. Obydwa gatunki rosną w rejonie Himalajów. 
Herbata chińska rośnie po północnej stronie dając surowiec delikatniejszy, a herbata indyjska po południowej stronie tych gór dając surowiec „mocniejszy” z którego napar jest ciemniejszy. Bogactwa oryginalnych i niepowtarzalnych smaków i aromatów wynikają głównie z odmiennej jej obróbki.

Najsłynniejsze (i zapewne najstarsze) drzewa herbaciane podziwiać można w lesie w regionie Xis-huang-banna (w prowincji Yunnan). Mają one około 32 metrów wysokości, średnica pnia mierzy nieco ponad metr, zaś ich wiek szacuje się na ok. 1700 lat.
CO KRYJE W SOBIE HERBATA?
„Wystarczy, że wypijemy jedną filiżankę herbaty dziennie, aby umarł z głodu jeden farmaceuta”
Przysłowie chińskie
Zielone herbaty zawierają więcej związków rozpuszczalnych w wodzie (40-50%) niż czarne (30-40%). Herbata zawiera dużo różnych związków biologicznie czynnych, takich jak:
związki garbnikowe
Stanowią od 13 do 30% suchej herbaty jest to mieszanina dziesięciu związków polifenolowych, składającą się z taniny i różnych (co najmniej 7) katechin (80% wszystkich przeciwutleniaczy zawartych w herbacie), polifenoli i ich pochodnych. Tanina w herbacie nabiera przyjemnej cierpkości, nadającej podstawowy smak naparowi herbaty. Łagodzi podrażnienia błony śluzowej przewodu pokarmowego. Pita w dużej ilości ma ona również niekorzystne działanie. Ogranicza bowiem wchłanianie magnezu, wapnia i żelaza. Zawartość taniny w zielonych herbatach z reguły jest znacznie wyższa niż w czarnych (prawie dwukrotnie). Garbniki mają tendencję do łączenia się z zawartym w wodzie wapniem. W efekcie na powierzchni naparu powstaje delikatna, przejrzysta błonka, tym grubsza, im woda zawiera więcej wapnia. Najwyższe stężenie katechin występuje w herbacie białej i zielonej, czarna zawiera mniej związków z tej grupy gdyż ulegają one rozkładowi podczas procesu fermentacji.
•  flawonoidy
•  aminokwasy 
L-teanina (aminokwas niebiałkowy), szczególnie bogate w białka są herbaty zielone (szczególnie japońskie), kwas glutaminowy – niezwykle ważny dla funkcji życiowych człowieka, aktywnie przyczyniający się do odnawiania systemu nerwowego.
jony fluorkowe (do 0,03%) 
pierwiastki śladowe ( wapń, magnez, żelazo, cynk, mangan, miedź, selen ) 
witaminy: A, B1, B2, C, E i K. 
olejki eteryczne
Największą liczbę olejków eterycznych w postaci aromatycznych aldehydów zawierają herbaty półfermentowane (oolongi).

RODZAJE HERBAT :

CZARNA 
Czarne herbaty pochodzące z licznych plantacji indyjskich, chińskich i afrykańskich. Szczególnie wyjątkowa herbata pochodzi z Darjeeling, okręgu w północnych Indiach. Znane i cenione są również herbaty pochodzące z indyjskiej prowincji Assam oraz z Cejlonu (Sri Lanka).
Herbata może być sprzedawana w postaci liściastej (najlepszej jakości), łamanej, proszkowej i pylistej. 
Właściwości:
•  koi duszę, rozjaśniania umysł (zawiera kofeinę, zwaną teiną),
•  teina wzmaga aktywność soków trawiennych.
Otrzymuje się ją z prawie każdego rodzaju herbaty zielonej, poprzez poddanie jej procesowi pełnej fermentacji, co powoduje zmianę zabarwienia listków na brązowo. Jednoczesnej przemianie ulegają wszystkie składniki herbaty. Fermentacja powoduje, że garbniki zamieniają się w związki aromatyczne, zmniejsza się udział witaminy C oraz niektórych związków mineralnych. 

Obróbka czarnej herbaty ma zawsze cztery podstawowe etapy: więdnięcie, zwijanie, fermentowanie (utlenianie) i suszenie (”palenie”).
Zaparzanie: wodą przegotowaną o temp. 95°C przez 3-4 min.
Czarną herbatę powinno się zalewać wrzącą wodą (96°C). Najczęstszym błędem popełnianym podczas przyrządzania czarnej herbaty jest użycie wody o zbyt niskiej temperaturze. Herbatę powinno się zaparzać trzy do pięciu minut, po tym czasie zaczyna się uwalniać tanina, która neutralizuje pobudzające działanie teofiliny i kofeiny, dodatkowo herbata staje się gorzka.
Napar może mieć ciemny intensywny kolor, częściej jednak żywy, czerwonawy. W Chinach, herbatę którą my europejczycy znamy jako czarną, nazywa się herbatą czerwoną ze względu na kolor naparu, który jest zawsze czerwono-pomarańczowy.
Czarną herbatę zwyczajowo dzieli się na następujące kategorie:
SFTGFOP (Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – ten skrót rezerwuje się wyłącznie dla najdoskonalszych herbat świata. Susz SFTGFOP zawiera w sobie dużą ilość złotych tipsów i starannie dobieranych młodych listków.
FTGFOP (Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – herbata FOP szczególnie wysokiej jakości.
TGFOP (Tippy Golden Flowery Orange Pekoe) – susz GFOP z podwyższoną zawartością złocistych tipsów.
GFOP (Golden Flowery Orange Pekoe) – jest to susz FOP wzbogacony tzw. złocistymi tipsami, czyli szczególnymi, złocistymi końcówkami pączków.
FOP (Flowery Orange Pekoe) – susz złożony z pełnych liści herbacianych wysokiej jakości, zawierający również znaczną ilość pączków (tipsów).
BOP (Broken Orange Pekoe) – susz skomponowany z wysokojakościowych liści średniej wielkości.
OP (Orange Pekoe) – „pełnolistny” susz wysokiej jakości.
FP (Flowery Pekoe) – „pełnolistny” susz wysokiej jakości zawierający zwiększoną ilość tipsów. Liście takie zwijane są zwykle w kuleczki.
PS (Pekoe Sushong) – susz złożony z pełnych liści średniej jakości.; liście mechanicznie łamane podczas produkcji
S (Sushong) – duże liście herbaciane, zbierane z reguły z dolnej części krzewu. herbata skomponowana z dojrzałych, starszych listków rosnących blisko pnia herbacianego krzewu.
Pył herbaciany (Dust) – najgorszy rodzaj „surowca”. Używany do produkcji herbaty ekspresowej.

BIAŁA 
Herbata produkowana na niewielką skalę głównie w Chinach. Zbiór herbaty białej odbywa się wczesną wiosną, gdy roślina budzi się ze snu zimowego. Wytwarzane z najmłodszych liści i nierozwiniętych pąków liściowych (najlepsze wyłącznie z pąków), pokrytych drobnym, białym puszkiem, któremu zawdzięczają swoją nazwę. Podczas obróbki przechodzą tylko dwie zasadnicze fazy: więdnięcie, podczas którego lekko fermentują i suszenie, które jednocześnie kończy proces fermentacji. Herbaty białe zwane są inaczej herbatami lekko fermentowanymi dlatego, że stopień fermentacji wynosi jedynie około 10-15%.
Młode listki zawierają 3 razy więcej zdrowotnych polifenoli, niż liście starsze.
Właściwości:
• orzeźwiające i pobudzające,
• działanie antyoksydacyjne, czyli opóźniające efekty starzenia dzięki obecności antyutleniaczy, 
• antymutagenne (przeciwdziała powstawaniu zmian nowotworowych w komórkach), 
• zawiera polifenole, które chronią organizm przed atakiem wolnych rodników (substancji szkodliwych, powodujących zmiany w DNA komórki).
Sposób zaparzania:
Wodą o temperaturze 75-90°C. Woda w 3-4 minuty po zagotowaniu osiąga temperaturę 90°C, a w 12 minut po przegotowaniu woda osiąga temperaturę 75°C. Ilość herbaty na szklankę wody - 1 łyżeczka (około 3 gramów na szklankę - 11-13 gramów na 1 l wody).
Napar białej herbaty o jasnej słomkowej barwie odznacza się delikatnym smakiem o subtelnym aromacie. 

ZIELONA 
Ta grupa herbat obejmuje największą ilość gatunków, które różnią się między sobą wyglądem zewnętrznym, smakiem, aromatem i jakością.
Herbata zielona w medycynie chińskiej znajduje swoje zastosowanie już od ponad tysiąca lat. Chińczycy używają jej do leczenia ospałości, zaburzeń trawiennych, bólów głowy, kłopotów ze wzrokiem (nieostre widzenie), zatruć alkoholowych i rozstroju żołądka. Zielona herbata jest najstarszym i najpopularniejszym w Chinach rodzajem herbaty. Około 75% światowej produkcji zielonej herbaty pochodzi z Chin. Spotkać tu można największą na świecie różnorodność najwyższej jakości herbat.
W celu otrzymania zielonej herbaty, podczas produkcji świeżo zebrane liście są podgrzewane, co powstrzymuje fermentację oraz pozwala zachować zielony kolor. Dlatego nazywamy ją niefermentowaną, nie przechodzi ona procesu utleniania.
Właściwości:
•  ułatwia koncentrację, poprawia pamięć, rozjaśnia umysł (na skutek obecności kofeiny, zwanej teiną- pobudzające działanie herbaty (w porównaniu do kawy) przebiega wolniej i stateczniej, jest też dłuższe),
• obniża ryzyko zawału serca i miażdżycy tętnic, zmniejsza ryzyko zakrzepów (ponieważ polifenole zawarte w herbacie osłabiają możliwość odkładania się cholesterolu),
• obniża ciśnienie krwi (przedziwdziała tworzeniu się złogów na ściankach naczyń krwionośnych),
• służy w profilaktyce nowotworowej (niektóre z polifenoli zawartych w herbacie potrafią hamować oddziaływanie związków odpowiedzialnych za powstawanie zmian nowotworowych),
• antyseptyczne działanie - garbniki zawarte w zielonej herbacie mogą zwalczać wirusy i bakterie- wspomaga więc leczenie chorób infekcyjnych (grypy, przeziębienia, biegunki, stanów zapalnych śluzówki jamy ustnej),
• antyoksydacyjne, czyli opóźniające efekty starzenia (dzięki obecności antyutleniaczy).
Przeciwskazania:
• ludzie cierpiący na bezsenność, nerwowość, mający wrażliwy żołądek nie powinni przesadzać z ilością pitej herbaty,
• pacjenci z wrzodami żołądka powinni unikać picia dużej ilości zielonej herbaty, ponieważ wzmaga ona wydzielanie soków żołądkowych,
• Herbatą zieloną nie powinno się popijać leków!
Zaparzanie:
Do zaparzania herbaty używajmy wody dobrej jakości, źródlanej lub przefiltrowanej. Mocniejsze gatunki o zdecydowanym smaku zalewa się wodą o temperaturze 75-90 stopni, delikatniejsze wodą od 60-75 stopni. Woda w 3-4 minuty po zagotowaniu osiąga temperaturę 90 stopni, a w 12 minut po przegotowaniu woda osiąga temperaturę 75 stopni. Ilość herbaty na szklankę wody - 1 łyżeczka (około 3 g na szklankę - 11-13 gramów na 1 l wody).

PU-EHR
 (POTOCZNIE NAZYWANA CZERWONĄ)
Ojczyzną Pu-Erh jest południowa prowincja Chin, Yunnan. Herbata ta zwana jest herbatą "postfermentowaną” lub „dojrzewajacą". Dojrzewanie polega na fermentacji nieenzymatycznej, w odpowiednich warunkach (różne mikroorganizmy uwielbiają podwyższoną temperaturę i wilgoć, enzymy natomiast zabija się wcześniej, podobnie jak w przypadku chińskich herbat zielonych, poprzez precyzyjne ugniatanie i podgrzewanie liści w woku).
Jako, że naturalne dojrzewanie czy leżakowanie jest procesem powolnym i trwa latami, opracowano w latach 70-tych metodę zwaną wodui, która go imituje i jednocześnie znacznie przyśpiesza - w ciemnych pomieszczeniach usypuje się herbaciane kopce i w kontrolowany sposób nawilża się herbatę poprzez przykrycie jej zwilżonymi płachtami przez około 1-2 miesiące nabiera pleśniowego, ziemistego smaku i aromatu oraz czarnego koloru.
Jej zdrowotne działanie jest tym skuteczniejsze, im dłużej pozwala jej się dojrzewać w odpowiednich warunkach. Suche liście herbaty Pu Erh są niemal czarne, z brązowawym lub zielonkawym odcieniem.
Herbata charakteryzuje się bardzo silnym ziemnym zapachem i smakiem. Występuje w postaci herbaty sypkiej lub prasowanej w różnorodne kształty – cegiełek, gniazdek, czy krążków tzw. "ciastek".
Pu-erh może być:
-sheng (surowy, nieprzetworzony, świeży, ang. raw) powoli fermentuje w naturalnym procesie fermentacji nieenzymatycznej. Pożądane właściwości osiąga dopiero po około 5 latach,
-shou/shu (dojrzały, ang. cooked, poddana procesowi przyśpieszonej fermentacji wodui).

Właściwości:
•  wspomaga pracę wątroby,
•  skutecznie walczy z nadwagą,
•  obniża poziom cholesterolu,
•  oczyszcza organizm z toksyn,
•  pobudza procesy trawienne,
•  zawiera duże ilości cennych aminokwasów i biopierwiastków,
•  zapobiega powstawaniu wolnych rodników,
•  łagodzi skutki spożywania alkoholu,
•  wzmacnia organizm.
Sposób zaparzania: 
Wodą o temperaturze 96°C, parzymy od 3-5 minut. Można zaparzać wielokrotnie. Zaleca się pić niesłodzoną. Ilość herbaty na szklankę wody - 1 łyżeczka (około 3 g na szklankę - 11-13 gramów na 1 l wody).

ROOIBOS 
Rooibos znany jest również pod nazwa Redbush, Roibush, Rotbusz. Herbatka ta wytwarzana jest z południowoafrykańskiego czerwonokrzewu uprawianego w RPA (góry Cederberg). Jest to pasmo górskie oraz rezerwat przyrody znajdujący się około 300 km od Kapsztadu, stolicy RPA. W roku 2004 rezerwat ten został wpisany na światową listę dziedzictwa UNESCO, co dodatkowo podkreśla niepowtarzalność tego miejsca.
Krzew czerwonokrzewu osiąga wysokość od jednego do półtora metra wysokości, liście mają wygląd sosnowych igiełek. Kwitnie na żółto w październiku. Gałęzie zbierane są od lata do wczesnej jesieni. Gałązki rozdrabniane są maszynowo w odcinki o długości 2-4 milimetrów i miażdżone przez rolki. Ostatecznie nawilżane są czystą wodą i usypywane w stosy o wysokości od 15 do 20 cm. Tak pozostawiane są przez 8 do 24 godzin w celu fermentacji. Zielone z natury gałązki czerwonokrzewu stają się czerwono-brązowe. Podczas fermentacji czerwonokrzew rozwija także swój owocowy aromat. Gałązki są następnie tak długo suszone na słońcu aż wilgotność wyniesie około 10 procent. Następnie gałązki są przesiewane i pasteryzowane za pomocą gorącej pary. Ostatecznie produkt zostaje zważony i zapakowany do worków.
Plantacje są jednocześnie terenami naturalnej wegetacji tych krzewów, dlatego stosowanie jakichkolwiek nawozów sztucznych czy środków owadobójczych nie jest tu potrzebne. Dzięki temu herbata Rooibos jest całkowicie naturalna i nie zawiera żadnych dodatkowych związków chemicznych.
Rooibos sprzedawany jest od 1904 roku, a szeroką popularność zdobył w 1930 roku, kiedy to dr P. Le Fras Nortier odkrył niektóre z jego właściwości zdrowotnych.
Zawiera niewielkie ilości garbników, nie zawiera kofeiny.
Jest odświeżającym napojem rano, wzmacniającym w ciągu dnia i odprężającym przed snem. Gasi pragnienie zarówno w upalne jak i chłodne dni.
Igiełki czerwonokrzewu dają lekko czerwony napar o charakterystycznym smaku.
Właściwości:
•  działa uspokajająco, pomaga w depresjach, nerwowości, problemach ze snem, bólach głowy
•  zawiera wiele witamin i minerałów, polecany dzieciom
•  pomaga w przypadku alergii (kataru siennego, astmy)
•  działa antybakteryjnie, antywirusowo
•  pozytywnie wpływa na przepuszczalności naczyń krwionośnych, czyniąc je bardziej elastycznymi, pomaga przy bólach głowy,
•  dzięki zawartości żelaza, potasu i wapnia pomaga przy niwelowaniu problemów związanych z żołądkiem i trawieniem
•  dostarcza organizmowi wapno, mangan a szczególnie fluor, który jest niezbędny w rozwoju, -wzmacnianiu zębów i kości. Ponadto zawiera cynk i magnez - konieczne dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego
•  kompresy z naparu można stosować na zmęczone, opuchnięte i podkrążone oczy oraz na miejscowe podrażnienia skóry (mechaniczne, alergiczne, wirusowe, bakteryjne), pomaga w leczeniu trądziku młodzieńczego,
•  wyrównuje poziom cukru we krwi - łagodzi przebieg cukrzycy,
•  obniża poziom złego cholesterolu
Zaparzanie:
Sypiemy 1 łyżeczkę suszu do szklanki, zalewamy wrzątkiem i parzymy od 2 do 5 minut.

OOLONG 
Produkowana jest w Chinach i Tajwanie (Formosa). Herbaty te są znane ze swego drzewnego aromatu, łagodnego, owocowego smaku. Mają też wyjątkowy zapach. Mówi się, że w imbryku przyjmują postać smoka, stąd nazywa się je "smoczymi herbatami".
Grupa herbat bardzo zróżnicowanych - częściowo oksydowanych (reakcja z tlenem), począwszy od lekko-oksydowanych o właściwościach zbliżonych do herbaty zielonej, aż do mocno-oksydowanych, podobnych do herbaty czarnej.
Proces obróbki składa się z etapów: 
-więdnięcie, 
-potrząsanie w bambusowych lub wiklinowych koszach,(otarcia listków ułatwiają przedostawanie się soków na zewnątrz i fermentację wewnątrz liścia),
-podgrzewanie w temperaturze 250 stopni przez okres 20 minut zatrzymuje proces oksydacji listka,
-podczas rolowania nadaje się herbacie kształt bryłek, 
-dosuszenie i prażenie ma na celu modyfikacja smaku tej wyjątkowej herbacie.

Właściwości naparu:
•  reguluje przemianę materii,
•  przyspiesza spalanie tłuszczu u kobiet o 25%, a u mężczyzn o 15-20%,
•  obniża poziom glukozy we krwi,
•  obniża poziom cholesterolu,
•  chroni skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników,
•  opóźnia proces starzenia,
•  chroni przed niewydolnością nerek,
•  zmniejsza stres,
•  wzmacnia system odpornościowy.

Zaparzanie (filiżanka 0,15-0,2l):
Łyżeczkę herbaty oolong zalać wodą o temp. 90*C, parzyć 4-5 minut. Zaleca się zaparzać herbatę przynajmniej trzy razy.

YERBA MATE
Yerba Mate (Ilex paraguarensis) to wysuszone liście z ostrokrzewu paragwajskiego, których napar popularny jest w Argentynie, Paragwaju, Urugwaju i w południowej Brazylii. Zawartość kofeiny jest inna w różnych gatunkach yerby. Waha się ona od 0,7 do 2 procent.
Historia popularności napoju sięga połowy XVII wieku, kiedy to w zamieszkane przez plemię Guarani dorzecza Parany dotarli misjonarze jezuiccy. Odkryli oni, że ulubioną używką miejscowych były liście pewnego gatunku wiecznie zielonego krzewu nazwanego później ostrokrzewem paragwajskim. Ich żucie likwidowało zmęczenie, rozjaśniało umysł i łagodziło uczucie głodu.

Odmianą mate jest tereré – napój popularny w Paragwaju. Różnica polega na tym, że zalewany jest bardzo zimną wodą, zamiast gorącej; podawany często z cytryną lub innym owocem cytrusowym; bardzo dobrze orzeźwia.


Właściwości Yerba Mate:
•  naturalnie pobudza ciało i umysł,
•  wzmacnia system odpornościowy,
•  likwiduje objawy zmęczenia, rozluźnia,
•  podnosi sprawność fizyczną, intelektualną, poprawia koncentrację,
• zalecana jest do spożywania jako napój zawierający substancje odżywcze i zdrowotne, sprawia, że czujemy się nasyceni (zalecana przy odchudzaniu),
•  wykorzystywana jest w medycynie jako stymulator Centralnego Ośrodka Nerwowego,
•  reguluje przemianę materii, ułatwia trawienie pokarmów.
Yerba Mate zawiera:
• z grupy ksantyn - MATEINĘ, która stymuluje Centralny Układ Nerwowy (pobudza), nie powodując uzależnienia,
• witaminę A (konieczną do prawidłowego wzrostu, uodparniającej organizm przeciw infekcjom, polepszającą wzrok),
•  witaminę B1 (niezbędnej do utrzymania prawidłowego stanu układu nerwowego, ułatwiająca trawienia),
•  witaminę B2 (wzmacniającą włosy),
• witaminę C (środek antytoksyczny, wzmacniający zęby, zwiększający ilość czerwonych krwinek),
• sód, potas, wapń (wzmacniające kości i zęby),
• magnez , krzem, fosforany, siarkę, kwas chlorowodorowy, chlorofil, cholinę, inozytol.

Zaparzanie:
Picie mate jest swoistym "rytuałem". 
Tradycyjnie do zaparzania Yerba Mate służy naczynie zwane mate (wykonana z tykwy albo ceramiki) oraz guampa (zrobione z rogu bawolego). Napój pije się przez specjalną rurkę, zwaną bombillą. 

Tradycyjny sposób przyrządzania Yerba Mate:
1. Nasyp do 3/4 lub 1/2 objętości naczynia susz Yerba Mate i przykryj ręką górną część naczynia.
2. Odwróć naczynie i wstrząśnij tak by pył z suszu znalazł się na ręce.
3. Delikatnie odwróć naczynie, tak by zawartość nie zmieniła swojego położenia.
4. Wsadź bombillę i zalej wodą o temp. 70-80*C.
5. Czekaj 2-3 minuty i pij przez bombillę powoli, pamiętając o tym by nie mieszać naparu - taki susz można zalewać wodą kilkakrotnie.

ŹRÓDŁO TAK BOGATEJ WIEDZY ZACZERPNIĘTE Z FIRMY OXALIS
WWW.OXALIS.PL

 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego